Забон яке аз муқаддастарин ва арзишмандтарин рукнҳои ҳастии ҳар миллат ба ҳисоб меравад. Миллатеро бе забон тасаввур кардан ғайриимкон аст, зеро забон таърих, фарҳанг, ҷаҳонбинӣ, андеша ва маънавиёти халқро дар худ таҷассум менамояд. Забони модарӣ барои ҳар як инсон рамзи ҳувияти миллӣ, ифтихор аз гузашта ва масъулият дар назди наслҳои оянда мебошад. Забони тоҷикӣ яке аз забонҳои қадима ва ғании фарҳангии ҷаҳон буда, дар ташаккули тамаддуни халқи тоҷик нақши бузург дорад. Ин забон дар тӯли асрҳои зиёд роҳи пурпечутобро тай намуда, бо вуҷуди мушкилоти таърихӣ ҳифз гардида, то замони мо расидааст. Насли имрӯзӣ вазифадор аст, ки ин мероси гаронбаҳоро ҳифз намуда, барои рушду такомули он саҳм гузорад. Таърихи забони тоҷикӣ бо номи бузургтарин намояндагони илму адаби форсу тоҷик сахт алоқаманд аст. Яке аз бузургтарин шахсиятҳои таърихии миллати тоҷик Абуалӣ ибни Сино низ бо забони форсӣ-тоҷикӣ асарҳои арзишманд офаридааст. Осори илмӣ ва фалсафии ӯ барои рушди илму фарҳанги ҷаҳонӣ саҳми бузург гузоштааст. Ин нишон медиҳад, ки забони тоҷикӣ на танҳо забони адабиёт, балки забони илм, андеша ва дониш низ мебошад.

Дар даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи ҳифз ва рушди забони тоҷикӣ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати фарҳангӣ табдил ёфтааст. Забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ мақоми махсус дошта, истифодаи дуруст ва эҳтироми он вазифаи ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад. Қабули қонунгузории дахлдор дар бораи забони давлатӣ барои таҳкими мақоми забони тоҷикӣ ва рушди он заминаи муҳим фароҳам овардааст. Забони давлатӣ дар таҳкими худшиносии миллӣ ва ваҳдати ҷомеа нақши муҳим дорад. Эҳтиром ба забони модарӣ пеш аз ҳама эҳтиром ба таърих, фарҳанг, арзишҳои миллӣ ва мероси гузаштагони мост. Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бояд забони тоҷикиро дуруст омӯзад, бо меъёрҳои адабии он сухан гӯяд ва дар ҳифзу рушди он саҳм гузорад. Имрӯз забони тоҷикӣ дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа маориф, илм, фарҳанг, тандурустӣ, идоракунии давлатӣ, воситаҳои ахбори омма ва дигар соҳаҳо васеъ истифода мешавад. Рушди илму технология ва ворид шудани мафҳумҳои нави илмӣ зарурати ғанӣ гардонидани захираи луғавии забонро ба миён меорад. Дар ин раванд олимон, омӯзгорон, адибон, рӯзноманигорон ва махсусан ҷавонон масъулияти муҳим доранд. Ҷавонон нерӯи асосии ҷомеа ва идомадиҳандаи роҳи насли гузашта мебошанд. Аз ин рӯ, омӯзиши забони тоҷикӣ бояд барои ҳар як ҷавон на танҳо вазифаи таълимӣ, балки қарзи маънавӣ бошад. Ҷавонон бояд кӯшиш намоянд, ки дар гуфтору навиштор меъёрҳои забони адабиро риоя намуда, аз истифодаи нодурусти калимаҳо ва ибораҳои бегона худдорӣ кунанд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ масъалаи ҳифзи забони миллӣ аҳамияти бештар пайдо мекунад. Имрӯз таъсири забонҳои гуногун ба забони тоҷикӣ зиёд шудааст. Аз ин рӯ, зарур аст, ки мо аз имкониятҳои забонҳои дигар барои омӯзиши илм ва технология истифода барем, вале дар баробари ин забони модарии худро эҳтиром ва дуруст истифода намоем. Муассисаҳои таълимӣ дар ин самт нақши муҳим доранд. Омӯзгор бояд дар қалби донишҷӯён муҳаббат ба забони модарӣ, фарҳанги миллӣ ва осори ниёгонро бедор намояд. Хондани асарҳои адибони тоҷик, омӯзиши таърихи забон, риояи меъёрҳои забони адабӣ ва иштироки фаъол дар чорабиниҳои фарҳангӣ аз роҳҳои муҳими баланд бардоштани маърифати забондонии ҷавонон мебошанд. Мо бояд дарк намоем, ки забони тоҷикӣ мероси бебаҳои ниёгони мост. Он дар тӯли садсолаҳо тавассути заҳмат ва эҷодиёти фарзандони фарзонаи миллат ҳифз гардидааст. Имрӯз масъулияти ҳифзу рушди он бар дӯши мо — насли соҳибистиқлол мебошад.

Дар ҳақиқат, забони тоҷикӣ ҳастии миллат аст.

АЛИЕВА М.М.-АССИСТЕНТИ КАФЕДРАИ БЕҲДОШТИ МУҲИТИ ЗИСТ