Дар таърихи рушди илми тибби тоҷик номи олимоне, ки фаъолияти касбӣ ва илмии худро ба ташаккули мактаби илмӣ, тарбияи кадрҳои баландихтисос ва таҳкими пояҳои илмию таълимии соҳаи тандурустӣ бахшидаанд, бо эҳтироми хос ёд мешавад. Дар миёни чунин чеҳраҳои барҷаста номи доктори илмҳои тиб, профессор, анатом ва ходими намоёни соҳаи илму маорифи кишвар Ибодзода Саидмуқим Тиллохуҷа ҷойгоҳи хосса дорад. Фаъолияти чандинсолаи ӯ намунаи равшани пайванди илм, маориф, тиб ва хизмати содиқона ба рушди давлату ҷомеа мебошад.

Ибодзода Саидмуқим Тиллохуҷа соли 1971 ба дунё омадааст. Интихоби соҳаи тиб барои ӯ танҳо интихоби касб набуда, балки роҳи пурмасъулияти хидмат ба инсон ва ҷомеа гардид. Ӯ соли 1996 факултети муолиҷавиро хатм намуда, фаъолияти минбаъдаи касбии худро дар муҳити илмию таълимии муассисаи олии тиббӣ идома дод. Солҳои 1996-1998 ҳамчун ординатори клиникии кафедраи ҷарроҳии умумии №1 фаъолият намуда, дар ин давра таҷрибаи аввалини касбӣ ва клиникии худро такмил бахшид. Солҳои 1998-2001 бошад, ба ҳайси аспирант ба таҳқиқоти илмӣ машғул шуда, қадамҳои устувори худро дар роҳи илм гузошт.

Маҳз ҳамин давра барои ташаккули шахсияти илмии Саидмуқим Ибодзода аҳамияти калидӣ дошт. Зеро илми тиб, махсусан анатомия, аз муҳаққиқ дониши амиқ, таҳлили дақиқ, мушоҳидаи илмӣ ва сабру таҳаммули зиёдро талаб менамояд. Анатомия ҳамчун яке аз бунёдитарин бахшҳои илми тиб дар омода намудани табибони оянда нақши муҳим дорад. Ҳар як табиб, новобаста аз самти фаъолияти худ, бе дониши мукаммали сохтор ва хусусиятҳои бадани инсон наметавонад мутахассиси комил гардад. Аз ин рӯ, фаъолияти профессор Ибодзода С. Т. дар самти рушди анатомия ва таҳқиқоти сохторию морфологии узвҳои инсон аҳамияти хосса касб менамояд.

Соли 2001 Саидмуқим Ибодзода ба ҳайси ассистенти кафедраи анатомияи одам ба фаъолияти омӯзгорӣ оғоз намуд. Дар ин марҳила ӯ на танҳо ҳамчун муҳаққиқ, балки ҳамчун омӯзгори ҷавон ва мутахассиси ояндадор худро нишон дод. Солҳои 2005-2007 дар вазифаҳои ассистент ва дотсент фаъолият намуда, таҷрибаи омӯзгорӣ ва илмии худро боз ҳам такмил бахшид. Аз соли 2007 то соли 2011 роҳбарии кафедраи анатомияи эътилолиро ба уҳда дошт. Баъдан, солҳои 2013-2016 мудири кафедраи анатомияи одам ва забони лотинӣ буд. Ин вазифаҳо барои ташаккули мактаби илмӣ ва таълимии ӯ заминаи мусоид фароҳам оварданд.

Дар фаъолияти профессор Саидмуқим Ибодзода илму маориф ҳамеша бо ҳам пайванди ногусастанӣ доштаанд. Ӯ бар ин назар аст, ки пешрафти соҳаи тандурустӣ бидуни рушди илми тиб ва омода намудани мутахассисони баландихтисос ғайриимкон аст. Аз ин рӯ, дар тамоми фаъолияти худ ба масъалаҳои баланд бардоштани сатҳи таълим, рушди корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, такмили усулҳои таълим ва тарбияи насли нави мутахассисон таваҷҷуҳи хосса зоҳир намудааст.

Меҳнати самаранок ва саҳми арзандаи ӯ дар рушди илми тиб бо дастовардҳои баланди илмӣ пайвастааст. Саидмуқим Ибодзода соли 2001 ба дараҷаи илмии доктори илмҳои тиб ноил гардида, соли 2011 ба унвони илмии профессор мушарраф шудааст. Ин дастовардҳо натиҷаи фаъолияти пайваста, таҳқиқоти амиқ ва заҳмати чандинсолаи ӯ дар соҳаи тиб мебошанд.

Дар фаъолияти илмии профессор Ибодзода С. Т. масъалаҳои анатомияи муосир, морфология ва сохтори узвҳои бадани инсон мавқеи муҳим доранд. Таҳқиқоти ӯ ба омӯзиши хусусиятҳои сохторӣ ва морфогенезии узвҳои алоҳидаи системаи ҳозима, аз ҷумла ғадудҳои лимфавии рӯдаи дувоздаҳангушта, равона гардидаанд. Дар доираи таҳқиқоти илмӣ масъалаҳои тағйироти сохторию морфологии узвҳо дар давраҳои гуногуни баъди таваллуд мавриди омӯзиш қарор гирифтаанд. Чунин таҳқиқот барои рушди анатомияи клиникӣ ва дар маҷмӯъ барои пешрафти соҳаҳои гуногуни тиб аҳамияти назариявӣ ва амалӣ доранд.

Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти илмии ӯ таҳқиқи масъалаҳои марбут ба ҷарроҳии стенозҳои баромадгоҳи меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта бо дарназардошти масъалаҳои вобаста ба ҳилобактерия мебошад. Ҳамчунин, дар таҳқиқоти доктории ӯ масъалаи тавсифи сохтор ва морфогенези ғадудҳои лимфавии рӯдаи дувоздаҳангушта баъди таваллуд мавриди омӯзиши амиқи илмӣ қарор гирифтааст. Ин самтҳои таҳқиқотӣ аз он шаҳодат медиҳанд, ки фаъолияти илмии профессор Саидмуқим Ибодзода ҳамеша ба масъалаҳои муҳими илми тиб ва эҳтиёҷоти амалияи тиббӣ пайваст мебошад.

Яке аз хусусиятҳои муҳимми фаъолияти профессор Ибодзода С.Т. муносибати масъулиятшиносона ба масъалаҳои идоракунии соҳаи илму маориф мебошад. Солҳои 2016-2017 ӯ ҳамчун муовини ректор оид ба илм фаъолият намуда, дар рушди корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, таҳкими иқтидори илмии муассиса ва дастгирии муҳаққиқони ҷавон саҳми арзанда гузошт. Аз соли 2018 то соли 2024 вазифаи муовини ректор оид ба корҳои таълимӣ-методиро ба уҳда дошт. Ин давра дар фаъолияти ӯ ҳамчун яке аз марҳилаҳои муҳими роҳбарӣ ва ташкили фаъолияти таълимӣ-методӣ арзёбӣ мегардад.

Дар ин вазифа ӯ ба масъалаҳои баланд бардоштани сифати таълим, такмили барномаҳои таълимӣ, рушди корҳои методӣ, таҳкими робитаи илм ва таълим, инчунин омода намудани мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи замони муосир таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир намуд. Фаъолияти ӯ дар самти таълимӣ-методӣ бо дарки амиқи он сурат мегирифт, ки низоми муосири таҳсилоти тиббӣ бояд ба донишҳои назариявӣ, малакаҳои амалӣ ва таҳқиқоти илмӣ такя намояд.

Профессор Саидмуқим Ибодзода дар баробари фаъолияти илмӣ ва роҳбарӣ, ҳамчун муаллифи асарҳои таълимӣ низ шинохта шудааст. Ӯ муаллифи 7 китоби дарсӣ мебошад. Ин китобҳо дар омода намудани донишҷӯёни соҳаи тиб ва баланд бардоштани сатҳи таълими фанҳои марбут ба тибби бунёдӣ нақши муҳим доранд. Китоби дарсӣ барои омӯзгор ва донишҷӯ танҳо воситаи таълимӣ нест, балки натиҷаи таҷрибаи илмӣ, омӯзгорӣ ва касбии муаллиф ба шумор меравад. Аз ин лиҳоз, таҳияи чунин асарҳо саҳми муҳими профессор дар рушди таълими тиббӣ мебошад.

Яке аз паҳлуҳои арзишманди фаъолияти профессор Ибодзода С.Т. тарбияи шогирдон ва ташаккули кадрҳои илмӣ мебошад. Зери роҳбарии ӯ як қатор муҳаққиқон рисолаҳои номзадӣ ҳимоя намудаанд. Ин далел аз он шаҳодат медиҳад, ки ӯ дар ташаккули мактаби илмӣ ва тарбияи насли нави олимони тиб саҳми назаррас дорад. Олим танҳо бо асарҳои илмии худ шинохта намешавад, балки бо шогирдоне, ки ба роҳи илм ворид менамояд, низ арзёбӣ мегардад. Аз ин нуқтаи назар, фаъолияти профессор Саидмуқим Ибодзода дорои идомаи устувори илмӣ мебошад.

Хизматҳои шоистаи ӯ дар рушди соҳаҳои тандурустӣ, маориф ва илм бо мукофотҳои давлатӣ ва соҳавӣ қадрдонӣ гардидаанд. Соли 2017 ба ӯ унвони «Аълочии тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва соли 2018 унвони «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» дода шудааст. Ин қадршудаҳо эътирофи саҳми ӯ дар рушди соҳаҳои муҳимми ҳаёти ҷомеа мебошанд.

Дар шароити Истиқлоли давлатӣ рушди илми миллӣ ва ташаккули кадрҳои баландихтисос аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ ба ҳисоб меравад. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ барои рушди илм, маориф ва тандурустӣ заминаҳои мусоид фароҳам оварда шуда, мақоми олим ва омӯзгор дар ҷомеа боз ҳам баланд гардид. Фаъолияти профессор Саидмуқим Ибодзода низ дар ҳамин муҳити созанда ташаккул ёфта, бо марҳилаҳои муҳими рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол пайванди ногусастанӣ дорад.

Истиқлол ба олимони тоҷик имконият фароҳам овард, ки бо такя ба арзишҳои миллӣ ва дастовардҳои илми ҷаҳонӣ мактабҳои илмии худро рушд диҳанд, таҳқиқоти нав анҷом диҳанд ва дар тарбияи кадрҳои ҷавон саҳм гузоранд. Профессор Саидмуқим Ибодзода аз ҷумлаи чунин олимонест, ки фаъолияти худро ба рушди илми тиб, таълими мутахассисони ҷавон ва таҳкими иқтидори илмии кишвар бахшидааст.

Имрӯз профессор Ибодзода Саидмуқим Тиллохуҷа дар вазифаи ноиби Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолият намуда, таҷрибаи бойи илмӣ, омӯзгорӣ ва роҳбарии худро дар сатҳи баланди илми миллӣ ба кор мебарад. Ин вазифа масъулияти бузург ва саҳми назаррас дар рушди илми кишварро тақозо менамояд. Таҷрибаи чандинсолаи ӯ дар соҳаи тиб, маориф, илм ва идоракунӣ метавонад барои рушди минбаъдаи муассисаҳои илмӣ ва таҳкими ҳамкории илм бо соҳаҳои амалӣ заминаи муҳим гардад.

35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон фурсати муносибест барои арҷгузорӣ ба шахсиятҳое, ки дар солҳои соҳибистиқлолӣ дар пешрафти илму маориф ва тандурустӣ саҳми арзанда гузоштаанд. Профессор Саидмуқим Ибодзода Тиллохуҷа аз ҷумлаи чунин чеҳраҳои илмӣ мебошад, ки фаъолияти ӯ намунаи равшани меҳнати содиқона, масъулияти касбӣ ва садоқат ба илм аст.

Роҳи тайкардаи ӯ аз хатмкардаи факултети муолиҷавӣ то профессори соҳаи тиб, муҳаққиқи маъруф, муаллифи китобҳои дарсӣ, роҳбари муассисаҳои таълимӣ ва илмӣ далели равшани он аст, ки муваффақият дар илм натиҷаи заҳмати пайваста, дониш, ирода ва масъулият мебошад. Нақши ӯ дар рушди анатомияи тиббӣ, омода намудани кадрҳои илмӣ, таълифи асарҳои таълимӣ ва идоракунии самараноки равандҳои таълимию илмӣ қобили қадршиносӣ мебошад.

Имрӯз, дар остонаи ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фаъолияти чунин олимон барои насли ҷавон аҳамияти бузурги тарбиявӣ дорад. Зеро таҷрибаи онҳо нишон медиҳад, ки истиқлол танҳо рамзи соҳибдавлатӣ нест, балки майдони васеи созандагӣ, рушди илм, маориф ва тандурустӣ мебошад. Саидмуқим Ибодзода Тиллохуҷа бо фаъолияти пурмаҳсули худ дар ин раванд саҳми арзанда гузошта, ҳамчун яке аз намояндагони барҷастаи илми тибби тоҷик дар рушди илм ва тарбияи мутахассисони оянда нақши муҳим мебозад.

Номи ӯ дар саҳифаҳои илми тибби тоҷик ҳамчун номи олими соҳибтаҷриба, омӯзгори масъулиятшинос, роҳбари босалоҳият ва тарбиятгари насли нави муҳаққиқон бо эҳтиром сабт гардидааст. Заҳмати ӯ дар роҳи рушди илми миллӣ ва омода намудани кадрҳои баландихтисос идомаи арзандаи он мактаби бузурги илмӣ мебошад, ки дар замони Истиқлоли давлатӣ бо қадамҳои устувор рушд мекунад.

Ба устоди гиромӣ саломатии бардавом ва фатҳи минбаъдаи қуллаҳои илмиро орзу менамоем.

ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА РОБИТА БО ҶОМЕА