Дар ҷомеае, ки ба илму маърифат такя мекунад, омӯзгор танҳо ба шогирд дониш намедиҳад, балки роҳи зиндагӣ, фарҳанги муносибат, масъулияти шаҳрвандӣ ва арзишҳои маънавиро низ меомӯзонад. Устодони асил маҳз бо ҳамин рисолати бузург аз дигарон фарқ мекунанд. Онҳо дар қалби шогирдон на танҳо донишу малака, балки меҳри китоб, эҳтироми инсон, муҳаббат ба Ватан ва эҳсоси масъулият дар назди ҷомеаро ҷой медиҳанд. Доктори илмҳои педагогӣ, профессор Умарҷон Раҳимҷонович Юлдошев аз ҷумлаи чунин омӯзгорони соҳибмактаб ва муҳаққиқони шинохта мебошад, ки фаъолияти чандинсолаи ӯ ба рушди илми педагогӣ, забономӯзӣ, тарбияи ахлоқии ҷавонон ва омодасозии мутахассисони соҳаи тиб пайванди ногусастанӣ дорад.

Умарҷон Юлдошев соли 1958 ба дунё омада, роҳи касбии худро аз омӯзгорӣ оғоз кардааст. Соли 1980 Донишкадаи давлатии педагогии шаҳри Мичуринро хатм намуда, ҳамон сол фаъолияти омӯзгориашро дар мактаби миёнаи ноҳияи Хуҷанд оғоз намуд. Солҳои 1980-1982 дар муҳити мактаб бо кӯдакону наврасон кор карда, таҷрибаи нахустини педагогии худро андӯхт. Ин таҷриба баъдан дар тамоми фаъолияти илмӣ ва омӯзгории ӯ нақши муҳим гузошт, зеро ӯ ҳамеша таълимро аз тарбия ҷудо надонистааст.

Солҳои 1982-1988 ҳамчун омӯзгори кафедраи забонҳои тоҷикӣ ва русӣ фаъолият намуда, бо заҳмати пайваста ва муносибати масъулиятшиносона ба касб дар муҳити донишгоҳӣ мавқеи худро пайдо кард. Аз соли 1988 фаъолияти минбаъдаи ӯ ба Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино пайванд хӯрд. Устод солҳои тӯлонӣ мудири кафедраи забони русӣ буд ва дар омода намудани мутахассисони соҳаи тиб саҳми назаррас гузошт.

Барои омӯзгори забон фаъолияти педагогӣ танҳо омӯзонидани қоидаҳои забон нест. Забон воситаи тафаккур, муошират ва дарки ҷаҳон аст. Барои донишҷӯи тиббӣ бошад, донистани забонҳои тоҷикӣ ва русӣ имкони васеи муоширати касбӣ, омӯзиши адабиёти илмӣ ва истифодаи таҷрибаи пешрафтаи тиббиро фароҳам меорад. Профессор Юлдошев У. Р. маҳз ҳамин паҳлуи муҳимро дар таҳқиқоти илмии худ мавриди омӯзиш қарор додааст.

Мавзуи рисолаи номзадии ӯ «Омӯзиши нутқи хаттии русии донишҷӯён-табибон дар шароити дузабонӣ» ба яке аз масъалаҳои муҳими таълими забон дар муассисаҳои таҳсилоти олии тиббӣ бахшида шудааст. Рисолаи доктории ӯ бошад, дар мавзуи «Дузабонии тоҷикию русӣ ҳамчун шарти тайёрии касбии донишҷӯён-табибон дар мактабҳои олии Тоҷикистон» ҳимоя гардидааст. Ин мавзуъҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки фаъолияти илмии олим аз талаботи воқеии низоми таҳсилоти тиббӣ сарчашма гирифта, ба такмили омодагии касбии донишҷӯён нигаронида шудааст.

Меҳнати илмии устод дар соли 2000 бо дарёфти унвони доктори илмҳои педагогӣ арзёбӣ гардид. Як сол баъд, соли 2001, ба ӯ унвони илмии профессор дода шуд. Аз соли 2010 профессор Умарҷон Юлдошев Аъзои ҳақиқии Академияи илмҳои педагогӣ ва иҷтимоии Русия мебошад. Ин эътирофи мақоми илмии ӯ ва натиҷаи фаъолияти бисёрсолаи ӯ дар самти илми педагогика мебошад.

Аммо симои илмии профессор Юлдошев У. Р. танҳо бо унвонҳои илмӣ ва корҳои таҳқиқотӣ маҳдуд намешавад. Ӯ аз ҷумлаи зиёиёнест, ки илмро бо маънавиёт, таълимро бо тарбия ва забонро бо фарҳанг пайваста мебинад. Мавзуи тарбияи ахлоқии ҷавонон дар фаъолияти эҷодии ӯ ҷойгоҳи хос дорад. Ӯ ба мероси адабии форсу тоҷик, осори шоирону адибони классик ва муосир таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, арзишҳои тарбиявию педагогии онҳоро барои насли ҷавон бозгӯ мекунад.

Ин ҷанбаи фаъолияти профессор Юлдошев У. Р. махсусан қобили таваҷҷуҳ аст. Ӯ адабиётро танҳо ҳамчун мероси бадеӣ намепазирад, балки онро мактаби бузурги тарбия медонад. Аз нигоҳи ӯ, сухани шоир метавонад ба инсон дарси ахлоқ, инсондӯстӣ, меҳнатдӯстӣ, хоксорӣ, ватандӯстӣ ва худшиносӣ омӯзонад. Аз ин рӯ, дар мақолаҳои ӯ, ки пайваста дар сомонаи расмии донишгоҳ ба нашр мерасанд, ашъор ва андешаҳои тарбиявии бузургони адабиёти форсу тоҷик мавриди таҳлил қарор гирифта, аҳамияти онҳо барои тарбияи донишҷӯён нишон дода мешавад.

Дар ин маврид метавон гуфт, ки профессор Юлдошев У. Р. миёни ду ҷаҳони муҳим илму адабиёт пайванд барқарор кардааст. Ӯ мехоҳад донишҷӯ танҳо мутахассиси хуби соҳаи тиб набошад, балки инсони бофарҳанг, дорои ҷаҳонбинии васеъ, ахлоқи ҳамида ва масъулияти баланди маънавӣ бошад. Зеро табиб бо дарди инсон сарукор дорад ва барои чунин кас дониш танҳо кофӣ нест. Дар баробари дониш, меҳрубонӣ, одоб, фарҳанги муошират ва эҳсоси баланди масъулияти инсонӣ низ зарур аст.

Фаъолияти профессор Юлдошев У. Р. дар соҳаи идоракунии донишгоҳ низ қобили зикр аст. Солҳои 1990-1997 ӯ ҷонишини сардори шуъбаи таълим ва солҳои 1997-2000 ёрдамчии ректори Донишгоҳ буд. Ин давра барои ташаккули таҷрибаи ташкилӣ ва роҳбарии ӯ аҳамияти муҳим дошт. Ӯ дар баробари корҳои илмӣ ва педагогӣ ба масъалаҳои таълим, тарбия ва фаъолияти донишгоҳӣ низ саҳм гузошт.

Солҳои тӯлонӣ котиби масъули маҷаллаи илмии «Паёми Сино» будан низ аз дигар самтҳои фаъолияти пурмаҳсули ӯст. Имрӯз ин маҷалла ба шохиси байналмилалии Scopus дохил шудааст ва ҷойгоҳи арзандаи худро дар фазои илмӣ пайдо кардааст. Дар рушди чунин як нашрияи илмӣ саҳми ҳар як нафаре, ки дар омода, таҳрир ва ба сатҳи баланд расонидани маводи он саҳм гузоштааст, қобили қадршиносӣ мебошад.

Профессор Юлдошев У. Р. инчунин узви Шурои диссертатсионии назди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба ҳимояи рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ мебошад. Ин масъулият аз эътимоди ҷомеаи илмӣ ба донишу таҷрибаи ӯ дарак медиҳад. Ӯ на танҳо таҳқиқоти илмӣ анҷом медиҳад, балки дар ташаккули муҳаққиқони ҷавон низ саҳми худро мегузорад. Зери роҳбарии ӯ шогирдон рисолаҳои номзадӣ ҳимоя намуда, роҳи мустақили илмии худро идома додаанд.

Мероси илмӣ ва таълимии профессор Юлдошев У. Р. низ хеле назаррас аст. Ӯ муаллифи зиёда аз 300 таълифот, аз ҷумла 10 китоби дарсӣ ва дигар дастурҳои таълимию методӣ мебошад. Ин осор барои омӯзгорон ва донишҷӯён ҳамчун манбаи дониш ва таҷрибаи педагогӣ хизмат мекунанд. Ҳар як китобу мақолаи устод натиҷаи ҷустуҷӯ, мутолиа, таҳлил ва таҷрибаи бисёрсолаи педагогист.

Дар фаъолияти профессор Юлдошев У. Р. як хусусияти дигар низ ба назар мерасад,, ки ӯ ҳамеша кӯшидааст донишро ба ҳаёт пайванд диҳад. Барои ҳамин мавзӯъҳои таҳқиқоти ӯ ба масъалаҳои воқеии таълиму тарбия ва омодасозии мутахассисон иртибот доранд. Дузабонии донишҷӯёни тиб, рушди нутқи касбӣ, тарбияи ахлоқӣ, нақши адабиёт дар ташаккули ҷаҳонбинии ҷавонон ҳамаи ин масъалаҳо дар як нуқта ба ҳам меоянд-тарбияи инсони соҳибмаърифат ва мутахассиси арзанда.

Ҷиҳати дигари қобили таваҷҷуҳ дар ҳаёти профессор Юлдошев У. Р. оилаи намунавии ӯст. Духтарони устод Юлдошева Муниса Умарҷоновна ва Юлдошева Манижа Умарҷоновна низ роҳи тиб ва омӯзгориро интихоб намудаанд. Муниса Умарҷоновна дар кафедраи эндокринология ва Манижа Умарҷоновна дар кафедраи акушерӣ ва гинекологии №1 ҳамчун табиб ва омӯзгор фаъолият доранд. Ин интихоби фарзандонро метавон идомаи як анъанаи хуби хонаводагӣ эҳтиром ба илму маориф, касб ва хизмат ба мардум арзёбӣ кард.

Оилаи хуб танҳо бо касбу унвони аъзои он муайян намешавад. Муҳимтар аз ҳама, муносибати байниҳамдигарӣ, тарзи тарбия, фарҳанги муошират ва эҳтироми инсонӣ мебошад. Онҳое, ки бо устод ва фарзандонаш шиносанд, аз тарбия ва муносибати хуби онҳо ёд мекунанд. Ин худ боз як далели он аст, ки андешаҳои педагогии профессор танҳо дар китобу мақолаҳо маҳдуд нашуда, дар зиндагии ҳаррӯзаи ӯ низ таҷассум ёфтаанд.

Ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба фаъолияти чунин чеҳраҳои илмӣ ва омӯзгорӣ назар афкандан аҳамияти хос дорад. Зеро Истиқлол танҳо дастоварди сиёсӣ ё ҳуқуқӣ нест. Истиқлол ҳамчунин имкони рушди илму маориф, боло бурдани сатҳи маърифати ҷомеа, тарбияи насли соҳибмаърифат ва ташаккули муҳити солими маънавӣ мебошад. Дар ин раванд саҳми омӯзгорон ва олимон басо бузург аст.

Профессор Умарҷон Юлдошев аз ҷумлаи он зиёиёнест, ки солҳои тӯлонӣ дар ин самт фаъолият намудаанд. Ӯ бо забон ба донишҷӯ роҳ кушода, бо илм ҷаҳонбинии онҳоро васеъ ва бо адабиёт ба маънавиёти онҳо таъсир расонидааст. Аз ҳамин ҷост, ки метавон фаъолияти ӯро бо ибораи «пайванди илм ва маънавият» ифода кард.

Имрӯз, ки Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатиро таҷлил менамояд, ҷомеаи мо ба шахсиятҳое бештар ниёз дорад, ки донишро бо ахлоқ, касбро бо масъулият ва озодии фикрро бо худшиносии миллӣ пайванд дода тавонанд. Омӯзгори асил маҳз ҳамин рисолатро ба дӯш дорад. Ӯ на танҳо муаллими фан, балки меъмори маънавии ҷомеа аст.

Профессор Умарҷон Юлдошев низ дар тӯли фаъолияти пурбаракати худ ба ин рисолат содиқ мондааст. Садҳо мақола, китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимию методӣ, таҳқиқоти илмӣ, шогирдони тарбияёфта ва солҳои пуршарафи омӯзгорӣ далели роҳи тайкардаи ӯянд. Аммо шояд бузургтарин дастоварди устод на шумораи китобу мақолаҳо, балки он андешаҳо, донишҳо ва арзишҳои маънавие бошанд, ки дар зеҳну қалби шогирдон ҷой гирифтаанд.

Зеро китобҳо метавонанд дар рафҳо бимонанд, мақолаҳо дар саҳифаҳои маҷаллаҳо ҷой гиранд, аммо сухани неки омӯзгор ва тарбияи дурусти ӯ дар хотири инсон солҳо ва ҳатто наслҳо боқӣ мемонад.

Умарҷон Юлдошев аз ҳамин зумраи омӯзгорон аст, омӯзгоре, ки илмро ба маънавият пайванд зада, забонро ба фарҳанг, адабиётро ба тарбия ва касбро ба хизмат ба инсон иртибот бахшидааст. Роҳи пуршарафи ӯ барои насли ҷавони омӯзгорону муҳаққиқон намунаи садоқат ба касб, илм ва инсон мебошад.

Дар остонаи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон арҷ гузоштан ба чунин чеҳраҳо, ки умри худро ба илму маориф ва тарбияи насли ҷавон бахшидаанд, арҷ гузоштан ба худи илму маърифат ва ояндаи миллат аст.

Профессор Умарҷон Юлдошев бо фаъолияти илмӣ, педагогӣ ва маънавии худ собит кардааст, ки омӯзгори ҳақиқӣ танҳо дониш намеомӯзонад ӯ инсон месозад. Ва маҳз ҳамин рисолат аст, ки номи устодро дар саҳифаҳои таърихи илму маорифи тиббии кишвар бо эҳтиром ҷой медиҳад.

ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА РОБИТА БО ҶОМЕА