Парчам яке аз муҳимтарин рамзҳои давлат ва миллат маҳсуб мешавад. Ин рамз на танҳо нишонаи давлатӣ аст, балки таҷассумгари таърих, фарҳанг, арзишҳои иҷтимоӣ ва ормонҳои миллӣ мебошад. Парчам ҳамчун аломати соҳибихтиёрӣ ва муттаҳидии ҷомеа дар тамоми ҷаҳон эътироф шудааст ва истифодаи дурусти он нишонаи эҳтироми давлат ва қонун мебошад. Парчам ҳамчунин воситаи худшиносии миллӣ аст ва ба ҳар шаҳрванди худшинос эҳсоси ифтихор мебахшад.

Таърих нишон медиҳад, ки парчами миллӣ дар шаклҳои гуногун ҳанӯз аз замони давлатҳои қадим вуҷуд дошт. Масалан, дар даврони шоҳони Форс ва Сосониён парчамҳо ҳамчун аломати ҳокимият ва қудрати давлатӣ истифода мешуданд. Онҳо бо рангҳо ва аломатҳои рамзӣ маънои сиёсӣ ва фарҳангӣ доштанд.

Дар даврони асрҳои миёна ва давраи шоҳигарии Осиёи Марказӣ низ парчамҳо ҳамчун нишонаи ҳокимият ва муттаҳидии қавмҳо ва давлатҳо истифода мешуданд. Ин рамзҳо аксаран бо унсурҳои динӣ, ҷуғрофӣ ва иҷтимоӣ ҳамроҳ буданд.

Дар даврони муосир, махсусан пас аз соҳибистиқлолии давлатҳои нав, парчам ҳамчун нишонаи расмӣ ва рамзи ҳувияти миллӣ мавриди истифода қарор гирифт. Барои мисол, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон пас аз истиқлолият дар соли 1991 парчами миллӣ бо тарҳи нав ва рангҳои рамзӣ тасдиқ шуд, ки маънои соҳибихтиёрӣ ва муттаҳидии мардумро инъикос мекунад.

Ҳар як парчам аз ранг ва аломатҳои рамзӣ иборат аст, ки ҳар кадоми онҳо маънои мушаххас доранд. Маҳз ҳамин унсурҳо ба парчам ҳувият ва арзишҳои миллӣ мебахшанд.

Рангҳо:

Сафед-рамзи покӣ,оромӣ

Сурх-рамзи ҷасорат, матонат, ҷангҷуйи

Сабз: рамзи умед, зиндагии нав ва ободонӣ мебошад.

Нишонҳо ва аломатҳо:

Баъзе парчамҳо аломатҳои таърихӣ ё фарҳангӣ доранд. Масалан, дар парчами Тоҷикистон дар миёнаи сафед рамзи офтоб бо 7 нуқта ҷойгир шудааст, ки рамзи нур, ҳаёт ва ривояти таърихӣ мебошад.

• Тарҳрезӣ ва ҷойгиршавӣ: нисбат ва ҷойгиршавии рангҳо ва аломатҳо низ маънои рамзӣ доранд. Масалан, ҷойгиршавии сурх дар поён метавонад рамзи қудрат ва таҳаммулпазирӣ, сафед дар марказ — равшанӣ ва сабз дар боло — умед ва ободонӣ бошад.

 Истифодабарии парчам дар аксар давлатҳо бо қонун танзим мешавад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қонуни махсуси рамзҳои давлатӣ қоидаҳои истифодабарии парчамро муқаррар мекунад. Аз ҷумла:

 • Парчам бояд дар муассисаҳои давлатӣ ба таври расмӣ гузошта шавад.

 • Дар маросимҳои расмӣ ва идона парчам бояд эҳтиром карда шавад ва ҳар шаҳрванд вазифадор аст онро эҳтиром намояд.

Дар сатҳи байналмилалӣ низ парчамҳо ҷузъи муҳими муносибатҳои дипломатӣ ва ҳуқуқи байнулмилалӣ мебошанд. Ҳар давлат бо парчами расмии худ дар ҷараёни созмонҳои байналмилалӣ ҳузур дорад, ки ин нишонаи эҳтироми давлат ва ҳувияти миллӣ мебошад.

Парчам ҳамчун рамзи фарҳангӣ ва иҷтимоӣ:

Парчам на танҳо рамзи сиёсӣ ва ҳуқуқӣ мебошад, балки унсури муҳими фарҳанг ва иҷтимоиёт низ мебошад. Он воситаи муттаҳидсозии ҷомеа буда, ҳувияти миллиро тақвият мебахшад. Дар чорабиниҳои миллии фарҳангӣ, варзишӣ ва дипломатӣ парчам ҳамчун рамзи ифтихор ва арҷгузорӣ ба давлат истифода мешавад.

Бо таваҷҷуҳ ба таърих ва фарҳанги миллӣ, парчам барои ҷавонон ва аҳли ҷомеа воситаи худшиносӣ ва эҳтироми арзишҳои таърихӣ мебошад. Парчам метавонад ифодаи ормонҳои миллӣ, ҳадафҳои стратегӣ ва дастовардҳои давлат бошад.

Дар ҷаҳон парчам ҷузъи муҳими муносибатҳои байналмилалӣ ва дипломатӣ мебошад. Ҳар давлат бо парчами худ дар Созмони Миллали Муттаҳид ва дигар созмонҳои байналмилалӣ ҳузур дорад. Парчам инчунин дар муҳити варзишӣ, ҷашнвораҳои фарҳангӣ ва саёҳат истифода мешавад, ки рамзи соҳибихтиёрӣ ва ҳувияти миллӣ мебошад.

Парчамҳои давлатҳои Осиёи Марказӣ низ тарҳи рамзӣ ва таърихии хос доранд, ки нишонгари фарҳанг ва ҳувияти миллӣ мебошанд.

Парчам рамзи муҳими соҳибихтиёрӣ, фарҳанг ва муттаҳидии миллат мебошад. Эҳтироми он нишонгари эҳтироми давлат ва арзишҳои миллии як ҷомеа мебошад. Риояи қонун ва интизоми давлатӣ дар истифодаи парчам вазифаи ҳар шаҳрванди худшинос мебошад. Парчам ҳам рамзи давлат ва ҳам воситаи худшиносии миллӣ аст ва ҳамеша барои наслҳои оянда ҳамчун нишонаи муттаҳидӣ ва ифтихори миллӣ боқӣ мемонад.

 Зулфира Арабова, н.и.т., дотсенти кафедраи физиологияи нормалӣ