Меҳргон - яке аз ҷашнҳои қадимтарин ва муқаддаси халқҳои ориёӣ, аз ҷумла тоҷикон буда, рамзи баркамолии тирамоҳ, ҷамъоварии ҳосил, фаровонӣ ва заҳмати деҳқон ба шумор меравад. Пас аз ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ ин ҷашни бостонӣ дар Тоҷикистон аз нав эҳё гардид ва ҳамасола дар моҳи октябр бо шукӯҳу шаҳомати хосса ҷашн гирифта мешавад.

Эҳёи суннатҳои бостонӣ - фарҳанги миллии халқи тоҷик занҷираи тиллоиест, ки гузаштаи боифтихорро бо имрӯзи созанда мепайвандад. Дар канори Наврӯзу Сада, ҷашни Меҳргон яке аз се рукни асосии тақвими аҷдодии мост. Агар Наврӯз оғози киштукор ва бедории табиат бошад, Меҳргон хулосаи меҳнати софдилона, мавсими ғундоштани ҳосил ва замони баракату фаровонист. Маҳз бо ташаббуси Сарвари давлат ин ҷашни деринаи миллӣ мақоми давлатӣ гирифт ва ба рӯзгори мо нури тоза бахшид.

Таърихи пайдоиш ва фалсафаи Меҳргон - аз рӯи сарчашмаҳои таърихӣ ва асарҳои бузургоне чун Абурайҳони Берунӣ ва Ҳаким Фирдавсӣ, Меҳргон дар рӯзи аввали моҳи Меҳр (баробар ба аввали тирамоҳ ва баробаршавии шабу рӯз) ҷашн гирифта мешуд. Номи ин ҷашн бо мафҳумҳои «меҳр» (дӯстӣ, муҳаббат) ва «Митра» (худои рӯшноӣ ва вафодорӣ) алоқамандии зич дорад.

Фалсафаи асосии Меҳргон ситоиши заҳмати инсон ва шукрона аз неъматҳои замин аст. Он иди деҳқононест, ки бо арақи ҷабин ва дастони тиллоии худ хони мардумро бо нони гарму меваҳои шаҳдбор зинат медиҳанд.

Рамзҳо ва суннатҳои ҷашнӣ - дар рӯзгори қадим ва имрӯз ҳам ҷашни Меҳргон бо ороиши дастурхони махсус ва намоиши маҳсулоти кишоварзӣ пешвоз гирифта мешавад. Рамзҳои асосии ин ҷашн инҳоянд:

Хони Меҳргонӣ: Дастурхоне, ки дар он ҳафт намуд дон (гандум, ҷав, арзан, нахуд ва ғайра), меваҳои тирамоҳӣ (ангур, анор, себ, беҳӣ, пиставу мағз) ва нони навпаз аз ҳосили имсола гузошта мешаванд.

Ранги тиллоӣ: Ранги зард ва тиллоии баргҳову хӯшаҳои гандум рамзи асосии ин фасл ба шумор меравад.

Обу оташ: Эҳтироми обу замин ва фурӯзон кардани шамъҳо ҳамчун рамзи пирӯзии рӯшноӣ бар торикӣ.

Меҳргон ва замони муосир - имрӯз дар Тоҷикистон ҷашни Меҳргон ба як иди ҳақиқии меҳнат ва сипосгузорӣ аз деҳқон табдил ёфтааст. Дар тамоми шаҳру навоҳии кишвар намоиш-фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ баргузор мегардад. Кишоварзон натиҷаи заҳмати яксолаи худро ба тамошо ва фурӯш мегузоранд, ки ин барои таъмини амнияти озуқавории кишвар ва арзоншавии бозорҳо кӯмаки калон мерасонад. Маҳз дар ҳамин рӯзҳо беҳтарин деҳқонон ва устодони замин бо мукофотҳои давлатӣ қадрдонӣ мешаванд.

Хулоса - ҷашни Меҳргон ба мо меомӯзад, ки заминро дӯст дорем, меҳнати деҳқонро қадр кунем ва барои ҳар як дона нони рӯи дастурхон шукрона гӯем. Ин ҷашн рамзи ваҳдат, осоиштагӣ ва тантанаи меҳнати созандаи халқи тоҷик аст, ки асрҳо боз зинда асту ҷовид хоҳад монд.

Шоири бузург Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ дар васфи ин ҷашн фармудааст:

Малик устуворасту Меҳргон устувор,

Ки ба устуворӣ бувад корҳо.
Куҷо подшоҳӣ бувад деҳ ба деҳ,
Куҷо комронӣ бувад шар ба шар.

Ҳамроева Х.М. - н.и.б.,

омузгори калони кафедраи биохимия