Ҷашни Наврӯз яке аз қадимтарин ҷашнҳои халқҳои Шарқ буда, рамзи фарорасии баҳор, эҳёи табиат ва оғози давраи нави ҳаёт мебошад. Дар ин айём ба ғизоҳои анъанавӣ аҳамияти махсус дода мешавад, зеро онҳо аз маҳсулоти табиӣ ва серғизо омода мегарданд. Бисёре аз ин ғизоҳо дорои арзиши баланди биологӣ буда, метавонанд ба саломатии кӯдакон таъсири мусбат расонанд.

Наврӯз на танҳо аҳамияти фарҳангӣ, балки аҳамияти тиббӣ ва гигиенӣ низ дорад. Хусусан, ғизои Наврӯзӣ, ки аз маҳсулоти тару тоза ва табиӣ иборат аст, барои таъмини ниёзҳои организми кӯдак дар фасли баҳор аҳамияти калон дорад. Пас аз зимистони дароз, организми кӯдак ба витаминҳо, микроэлементҳо ва неруи иловагӣ ниёз дорад, бинобар ин интихоби дурусти ғизо дар ин давра хеле муҳим аст.

Хусусиятҳои асосии ғизои Наврӯзӣ:

Ғизои анъанавии Наврӯз дорои якчанд хусусиятҳои муҳими физиологӣ ва гигиенӣ мебошад:

1. Табиигӣ ва тозагӣ. Аксари таомҳои Наврӯзӣ аз маҳсулоти табиӣ-гандум, лӯбиёгиҳо, сабзавот, мева ва гиёҳҳо омода карда мешаванд. Ин маҳсулот дорои моддаҳои фаъоли биологӣ буда, ба фаъолияти муътадили организм мусоидат мекунанд.

2. Арзиши баланди ғизоӣ. Ғизоҳои Наврӯзӣ дорои сафедаҳо, равғанҳои солим, карбогидратҳои мураккаб, витаминҳо ва минералҳо мебошанд. Ин таркиб барои рушди ҷисмонӣ ва зеҳнии кӯдакон аҳамияти калон дорад.

3. Мутобиқат ба мавсим. Ғизои Наврӯз ба талаботи физиологии организм дар фасли баҳор мувофиқ буда, ниёз ба ғизоҳои сабук, вале серғизоро қонеъ мегардонад.

Сумалак ҳамчун маҳсулоти функсионалӣ:

Сумалак яке аз муҳимтарин ва рамзии таомҳои Наврӯз мебошад. Он аз гандуми сабзонида омода шуда, дорои хусусиятҳои зерин аст:

• манбаи витаминҳои гурӯҳи B ва витамини Е;
• дорои антиоксидантҳо, ки ҳуҷайраҳоро аз таъсири зараровар муҳофизат мекунанд;
• беҳтаркунандаи фаъолияти системаи ҳозима;
• мусоидаткунандаи баландшавии масуният.

Барои кӯдакон сумалак ҳамчун манбаи табиии энергия ва моддаҳои ғизоӣ хизмат намуда, ба барқароршавии организм баъди фасли зимистон мусоидат мекунад.

Нақши мева, сабзавот ва хушкмеваҳо:

Дар дастархони Наврӯзӣ маҳсулоти растанӣ мавқеи муҳим доранд:

• Сабзавоти тару тоза ва кабудиҳо-манбаи витамини C, кислотаи фолат ва антиоксидантҳо;
• Меваҳо-беҳтаркунандаи мубодилаи моддаҳо ва фаъолияти рӯда;
• Хушкмеваҳо (мавиз, зардолуи хушк, анҷир)-манбаи калий, оҳан ва нахҳои ғизоӣ.

Ин маҳсулот ба пешгирии гиповитаминоз, камхунӣ ва сустшавии масуният дар кӯдакон мусоидат мекунанд.

Хатарҳои эҳтимолӣ:

Бо вуҷуди фоидаҳо, дар рӯзҳои идона баъзе хатарҳо низ вуҷуд доранд. Истеъмоли зиёди шириниҳо, таомҳои равғанин ва серкалория метавонад боиси вайроншавии ҳозима, аксуламалҳои аллергӣ ва шиддатёбии бемориҳои музмини системаи меъдаву рӯда гардад. Ҳамчунин, дар шароити ҷамъомадҳои оммавӣ риояи қоидаҳои гигиена ва бехатарии ғизо барои пешгирии сироятҳои рӯда аҳамияти муҳим дорад.

Тавсияҳо барои ғизои кӯдакон:

Ба реҷаи ғизои кӯдакон дар рӯзҳои Наврӯз бояд диққати махсус дода шавад. Ғизо бояд мутавозин буда, миқдори кофии сафедаҳо, равғанҳо, карбогидратҳо, витаминҳо ва минералҳоро дар бар гирад. Ба волидон тавсия дода мешавад:

• истеъмоли шириниҳоро маҳдуд намоянд;
• афзалиятро ба маҳсулоти табиӣ диҳанд;
• реҷаи мунтазами ғизоро нигоҳ доранд.

Ғизоҳои анъанавии Наврӯз ҳангоми истифодаи оқилона метавонанд ба саломатии кӯдакон таъсири мусбат расонанд. Онҳо ба мустаҳкам шудани масуният, пурра кардани норасоии витаминҳо ва беҳтар шудани ҳолати умумии организм мусоидат мекунанд. Риояи принсипҳои ғизои солим ва қоидаҳои гигиена имкон медиҳад, ки дастархони идона на танҳо болаззат, балки барои саломатии кӯдакон низ фоиданок бошад.

Насридинова Н.Н .-ассистенти кафедраи бемориҳои кӯдаконаи №1

ба номи Аминов Ҳ.Ҷ.