35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои мардуми кишвар на танҳо як санаи ҷашнӣ, балки марҳилаи муҳими арзёбии роҳи тайкардаи давлат, натиҷаҳои рушди иҷтимоию иқтисодӣ ва муайян намудани самтҳои нави созандагӣ мебошад. Дар чунин марҳилаи таърихӣ сафарҳои кории Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба шаҳру ноҳияҳои гуногуни кишвар аҳамияти хос пайдо мекунанд. Зеро ин сафарҳо танҳо боздид аз иншооти навбунёд ва иштирок дар чорабиниҳои ҷашнӣ набуда, балки як навъ муколамаи мустақим бо ҷомеа, шиносоӣ бо вазъи воқеии минтақаҳо, муайян намудани мушкилот ва тарҳрезии вазифаҳои минбаъдаи рушди мамлакат ба шумор мераванд.

Дар моҳи сентябр ва аввали моҳи октябри соли 2026 чунин сафарҳо як силсилаи фарогирро ташкил доданд: аз водии Рашт то вилояти Суғд, аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон то минтақаи Кӯлоб. Ҳар як минтақа хусусиятҳои хоси иқтисодӣ, иҷтимоӣ, ҷуғрофӣ ва фарҳангии худро дорад, аммо дар маҷмӯъ ҳамаи ин сафарҳо як ҳадафи умумиро инъикос менамоянд, ки таҳкими заминаҳои рушди устувор ва идомаи корҳои созанда дар даврони истиқлол.

11 сентябри соли 2026 Пешвои миллат бо сафари корӣ ба ноҳияи Рашт рафтанд. Сафар ба мақсади ифтитоҳи як қатор иншооти соҳаҳои гуногун, мулоқоту суҳбат бо аҳолӣ ва иштирок дар чорабиниҳои бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатӣ сурат гирифт. Дар ин сафар масъалаҳои рушди ноҳияҳои Рашт, Нуробод, Тоҷикобод, Лахш ва Сангвор низ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтанд.

Маҳз мисоли Рашт нишон медиҳад, ки сиёсати созанда дар шароити минтақаҳои кӯҳӣ бояд хусусияти фарогир дошта бошад. Дар ин минтақа имкониятҳои зиёди кишоварзӣ, захираҳои обию энергетикӣ, ҳунарҳои мардумӣ, сайёҳӣ ва дигар имкониятҳои табиӣ мавҷуданд. Аз ин рӯ, рушди инфрасохтор барои чунин минтақаҳо на танҳо масъалаи сохтмони роҳ ё биноҳои иҷтимоӣ, балки воситаи пайвастани захираҳои маҳаллӣ ба низоми умумии иқтисодии кишвар мебошад.

Тибқи маълумоти расмӣ, дар ноҳияҳои минтақаи Рашт ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатӣ сохтмон ва таҷдиди 986 иншооти истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ ба нақша гирифта шуда, то 20 августи соли 2026 825 иншоот, ё 82,1 фоизи нақша, ба истифода дода шудааст. Дар давраи истиқлол ба рушди иҷтимоию иқтисодии ноҳияҳои ин минтақа аз буҷети давлатӣ 6,1 миллиард сомонӣ равона гардида, 5,6 миллиард сомонӣ сармоягузорӣ ҷалб шудаанд.

Ин рақамҳо муҳиманд, аммо аҳамияти асосии онҳо дар он аст, ки рушди минтақаҳои кӯҳӣ тадриҷан аз доираи як масъалаи маҳаллӣ берун рафта, ба қисми сиёсати умумии рушди миллӣ табдил ёфтааст.

Роҳҳо, пулҳо, муассисаҳои таълимӣ, марказҳои тиббӣ ва неругоҳҳои хурд дар минтақаҳои кӯҳӣ танҳо иншооти физикӣ нестанд. Онҳо имкониятҳои нави иқтисодӣ ва иҷтимоӣ ба вуҷуд меоранд. Масалан, беҳтар шудани роҳҳо дастрасии аҳолиро ба бозорҳо, муассисаҳои таълимӣ ва тиббӣ осон намуда, ҳамзамон барои рушди сайёҳӣ ва тиҷорат замина фароҳам меорад.

Аз ҳамин нуқтаи назар, сафари Пешвои миллат ба Раштро метавон боз як марҳилаи баррасии имкониятҳои рушди минтақаҳои кӯҳии кишвар арзёбӣ кард.

20 сентябри соли 2026 Пешвои миллат ба вилояти Суғд сафари корӣ анҷом доданд. Ҳадафи сафар ифтитоҳи иншооти соҳаҳои гуногун, шиносоӣ бо вазъи иҷтимоию иқтисодӣ, мулоқот бо сокинон ва иштирок дар тантанаҳои 35-солагии Истиқлоли давлатӣ буд.

Агар дар Рашт масъалаи истифодаи имкониятҳои минтақаҳои кӯҳӣ ва рушди инфрасохтор дар меҳвар қарор дошта бошад, дар Суғд бештар зарфияти саноатӣ, соҳибкорӣ, шаҳрсозӣ ва рушди иҷтимоӣ ба назар мерасад.

Мисоли шаҳри Хуҷанд ин равандро возеҳ нишон медиҳад. 22 сентябр дар шаҳр муассисаи томактабии «Хуршеди Истиқлол» ба истифода дода шуд. Муассиса барои 600 кӯдак пешбинӣ гардида, дар он омузиш бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ ба роҳ монда шудааст ва зиёда аз 90 ҷойи корӣ фароҳам оварда шудааст.

Ин мисоли алоҳида дар худ як паёми муҳим дорад, ки сиёсати созанда танҳо сохтмони корхонаҳои истеҳсолӣ ё иншооти калони инфрасохторӣ нест. Сохтмони муассисаҳои томактабӣ, мактабҳо, беморхонаҳо ва дигар объектҳои иҷтимоӣ низ қисми муҳими сармоягузорӣ ба ояндаи кишвар мебошад.

Аз ин ҷиҳат, сафарҳои кории роҳбарияти давлат ба минтақаҳо имкон медиҳанд, ки натиҷаҳои рушди миллӣ на танҳо дар сатҳи омор, балки дар зиндагии ҳаррӯзаи мардум низ мушоҳида шаванд.

Дар охири моҳи сентябр сафари Пешвои миллат ба Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон идома ёфт. 28 сентябр баъд аз анҷоми сафари корӣ дар шаҳри Хоруғ Президенти кишвар ба Душанбе баргаштанд. Дар ҷараёни сафари дурӯза дар Хоруғ як қатор иншооти гуногун ба истифода дода шуда, барои сохтмони иншооти нав санги асос гузошта шуд, ҳамчунин 87 иншоот ба таври фосилавӣ ба истифода дода шуда, 185 иншооти дигар пеш аз сафар ба истифода расонида шуда буданд.

Аҳамияти сафари Бадахшон пеш аз ҳама дар хусусияти хоси ҷуғрофӣ ва иҷтимоии минтақа зоҳир мегардад. Барои минтақаи кӯҳистон масъалаҳои роҳу нақлиёт, энергетика, ободонӣ, хизматрасонии иҷтимоӣ, тандурустӣ, маориф ва рушди сайёҳӣ аҳамияти махсус доранд.

Дар 35 соли истиқлол Бадахшон ба марҳилаи нави рушди иҷтимоию иқтисодӣ ворид шудааст. Дар минтақа соҳаҳои саноат, энергетика, кишоварзӣ, сохтмон, соҳибкорӣ, маориф, тандурустӣ, фарҳанг ва сайёҳӣ рушд ёфта, садҳо иншооти иҷтимоию истеҳсолӣ бунёд ва таҷдид гардидаанд.

Аввали моҳи октябр сафарҳои кории Пешвои миллат дар минтақаи Кӯлоб идома ёфтанд. Сафари мазкур се рӯз идома дошта, ноҳияҳои Фархор, Восеъ ва шаҳри Кӯлобро фаро гирифт. Дар Фархор 21 иншоот, дар Восеъ 30 иншоот ва дар шаҳри Кӯлоб беш аз 42 иншооти гуногун ба истифода дода шуданд.

5 октябр дар шаҳри Кӯлоб чорабинии бошукӯҳи ҷашнии 35-солагии Истиқлоли давлатӣ баргузор гардид. Дар он Пешвои миллат таъкид намуданд, ки дастовардҳои солҳои истиқлол дар соҳаҳои роҳу нақлиёт, энергетика, саноат, маориф, тандурустӣ ва дигар бахшҳо бо меҳнати содиқонаи мардуми кишвар пайванди ногусастанӣ доранд.

Шаҳри Кӯлоб дар ин раванд ҷойгоҳи хос дорад. Ин шаҳр ҳамзамон маркази муҳими таърихию фарҳангӣ ва яке аз марказҳои рушди иҷтимоию иқтисодии ҷануби мамлакат мебошад.

Тибқи маълумоти расмӣ, то 1 октябри соли 2026 дар шаҳри Кӯлоб 493 иншооти истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ ба истифода дода шудааст. Танҳо дар рӯзи сафари Пешвои миллат 51 иншоот, аз ҷумла 15 корхонаи истеҳсолӣ, мавриди истифода қарор гирифт ва беш аз 2500 ҷойи нави корӣ таъсис дода шуд. Дар шаҳр 77 корхонаи саноатӣ фаъолият дошта, ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ дар ҳашт моҳи соли 2026 нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта беш аз 18 фоиз афзудааст.

Ин рақамҳо нишон медиҳанд, ки сиёсати созанда дар шароити муосир бояд ба таъсиси ҷойҳои корӣ, рушди истеҳсолот ва фаъол гардидани иқтидори соҳибкорӣ такя намояд. Зеро бунёди иншоот вақте аҳамияти воқеии иҷтимоӣ пайдо мекунад, ки он ба рушди иқтисод, баланд шудани сатҳи хизматрасонӣ ва фароҳам омадани имкониятҳои нави меҳнатӣ мусоидат намояд.

Агар ба ин силсилаи сафарҳо аз Рашт то Суғду Бадахшон ва Кӯлоб назар андозем, як хусусияти умумӣ равшан мегардад: 35-солагии Истиқлоли давлатӣ дар сатҳи минтақаҳо на танҳо ҳамчун ҷашни миллӣ, балки ҳамчун марҳилаи ҷамъбасти корҳои анҷомёфта ва муайянсозии вазифаҳои нав таҷассум ёфт.

Дар Рашт - масъалаи рушди минтақаҳои кӯҳӣ, роҳҳо, маориф, тандурустӣ, энергетика ва кишоварзӣ; дар Суғд - саноат, соҳибкорӣ, инфрасохтор ва хизматрасониҳои иҷтимоӣ; дар Бадахшон - рушди минтақаи кӯҳӣ, инфрасохтор, сайёҳӣ ва беҳтар намудани шароити зиндагӣ; дар Кӯлоб - саноатикунонӣ, таъсиси ҷойҳои корӣ, ободонӣ, рушди иҷтимоӣ ва ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ ба таври мушаххас инъикос ёфт.

Аз ин нуқтаи назар, сафарҳои кории Пешвои миллат ба минтақаҳо дар арафа ва рӯзҳои таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатӣ хусусияти як навъ «харитаи зиндаи рушди кишвар»-ро касб карданд. Дар ин харита ҳар минтақа бо имкониятҳои худ ҷой дорад, аммо самти умумӣ созандагӣ, ободонӣ ва рушди устувори давлат мебошад.

Сию панҷ сол дар миқёси таърих фосилаи кӯтоҳ аст. Аммо дар ҳаёти давлат ин давра метавонад марҳилаи бунёди пояҳои муҳимми давлатдорӣ бошад. Аз ин рӯ, таҷлили 35-солагии Истиқлол танҳо ёдоварӣ аз гузашта нест. Он ҳамзамон саволи муҳимро ба миён мегузорад: дар солҳои минбаъда кишвар чӣ гуна бояд рушд кунад?

Ҷавоби ин саволро метавон дар мазмуни умумии сафарҳои ахири Пешвои миллат ба минтақаҳои кишвар низ мушоҳида намуд. Рушди иқтисодӣ бояд фарогир бошад, имкониятҳои минтақаҳо бояд самаранок истифода шаванд, инфрасохтор бояд пайвасткунанда бошад, маорифу тандурустӣ бояд дар маркази сиёсати иҷтимоӣ қарор дошта бошанд ва ташаббусҳои шаҳрвандон, соҳибкорон ва ҷавонон бояд ба раванди созандагӣ бештар ҷалб гарданд.

Сафарҳои Пешвои миллат ба минтақаҳои гуногуни кишвар дар соли ҷашнии 2026 аз ҳамин ҷиҳат аҳамияти сиёсӣ ва иҷтимоӣ доранд. Онҳо нишон медиҳанд, ки рушди Тоҷикистон ҳамчун раванди ягона дар тамоми қаламрав идома дорад ва ҳар минтақа дар ин раванд нақши худро дорад.

Аз Рашт то Суғд, аз Бадахшон то Кӯлоб манзараҳои гуногуни Тоҷикистон пеши назар меоянд, яъне кӯҳҳои баланд, водиҳои кишоварзӣ, шаҳрҳои қадима, корхонаҳои нав, роҳҳои таҷдидшуда, муассисаҳои иҷтимоӣ ва чеҳраҳои сокиноне, ки дар ободии диёри худ саҳм мегузоранд. Ҳамаи инҳо дар маҷмӯъ як воқеияти муҳимро ифода мекунанд-Истиқлол барои давлат на танҳо мафҳуми сиёсӣ, балки заминаи масъулияти бузурги созандагӣ мебошад.

Солиҳов Д. Н.-д.и.т., профессори кафедраи урология