Абуалӣ ибни Сино ҳамчун яке аз бузургтарин мутафаккирон ва табибони таърихи башарият дар ташаккули илми тиб саҳми беназир гузоштааст. Осори гаронбаҳои ӯ, бахусус китоби машҳури «Ал-қонун фи-т-тиб», дар тӯли садсолаҳо ҳамчун дастури асосии тиббӣ дар кишварҳои Шарқ ва Аврупо истифода мегардид. Ӯ дар таърихи тиб нахустин олимест, ки масъалаҳои ташхис, пешгирӣ ва табобати бемориҳоро бо усулҳои илмӣ ва мушоҳидаҳои дақиқ асоснок намудааст.

Дар шароити имрӯза низ андешаҳои Ибни Сино аҳамияти худро гум накардаанд. Махсусан дар бахши эндокринология бисёре аз усулҳои ташхису табобат, ки ӯ пешниҳод намудааст, асоси рушди минбаъдаи илм гардиданд. Ибни Сино аломатҳои бемории диабети қандро бори аввал ба таври муфассал тавсиф намуда, ба масъалаи тағйироти пешоб, ташнагии зиёд ва заъфи организм аҳамияти махсус додааст. Инчунин, ӯ зарурати парҳез, танзими ғизо ва тарзи ҳаёти солимро ҳамчун омили муҳими нигоҳдории саломатӣ таъкид мекард.

Имрӯз олимони тоҷик бо идомаи мактаби илмии Ибни Сино дар рушди соҳаи эндокринология саҳми арзишманд мегузоранд. Кафедраи эндокринологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино яке аз марказҳои муҳими илмӣ ва таълимии ҷумҳурӣ ба ҳисоб меравад. Дар давраи соҳибистиқлолии кишвар фаъолияти илмии кафедра ба омӯзиши бемориҳои ғадудҳои эндокринӣ, диабети қанд, патологияи ғадуди сипаршакл ва ихтилоли мубодилаи моддаҳо равона гардидааст.

Дар солҳои охир олимони кафедра як қатор усулҳои нави ташхис ва табобатро пешниҳод намуданд. Аз ҷумла, «Усули ташхиси гипотиреози субклиникӣ дар шароити норасоии йод», «Усули ташхиси барвақтии осеби бофтаи устухон ҳангоми тиреотоксикоз», «Алгоритми пешбурди занони ҳомила бо зоби эндемикӣ» ва якчанд корҳои дигари илмӣ дар амалияи тибби кишвар ҷорӣ шудаанд.

Ҳамчунин, олимони тоҷик дар самти омӯзиши диабети қанд ва мушкилоти марбут ба он саҳми назаррас доранд. Патентҳои «Тарзи баҳогузории хавфи мавҷудияти пешдиабет ва диабети қанди навъи 2 дар занони синну соли фертилӣ» ва «Тарзи муайян кардани гиперпаратиреози ибтидоӣ дар беморони дорои патологияи ғадуди сипаршакл» аз ҷумлаи дастовардҳои муҳими илмии солҳои охир мебошанд.

Дар баробари ин, иштироки олимони тоҷик дар таҳияи протоколҳои клиникӣ оид ба ташхис ва табобати бемориҳои эндокринологӣ, барномаҳои миллӣ оид ба мубориза бар зидди диабети қанд ва бемориҳои норасоии йод далели рушди пайвастаи мактаби илмии тоҷикон мебошад.

Ҳамин тавр, мероси илмии Абуалӣ ибни Сино имрӯз низ ҳамчун сарчашмаи муҳим барои рушди тиб ва илм хизмат мекунад. Олимони тоҷик бо идомаи анъанаҳои илмиву маърифатии ӯ дар пешрафти соҳаи эндокринология, таҳияи усулҳои нави ташхис ва беҳтар намудани сатҳи хизматрасонии тиббӣ саҳми арзанда мегузоранд. Ин раванд нишон медиҳад, ки мактаби тиббии Ибни Сино то ҳол зинда буда, барои рушди илми муосир заминаи устувор фароҳам меорад.

Мудири кафедраи эндокринология н.и.т., дотсент Ниязова Н.Ф.