Loading...
АСОСӢ
Кафедраи асабшиносӣ ва асосҳои ирсияти тиббӣ

 Диданд: 0

Кафедраи асабшиносӣ ва асосҳои ирсияти тиббӣ

Суроға: ш.Душанбе, хиёбони Исмоили Сомонӣ 59, бинои №6
Телефон: (+992) 37 2-36-05-89 email: 6@tajmedun.tj

Мудири кафедра д.и.т., профессор Раҳмонов Раҳматулло Азизович


       Рушди   кафедраи   асабшиносӣ дар    Тоҷикистон фаъолияти  хешро  соли 1942  аз  интиқоли   шумораи    зиёди  олимону   донишмандон   ва донишҷўёни зиёди  манотиқи  мувақаттан  ғасбшуда дар   давраи Ҷанги Бузурги  Ватанӣ оғоз  намудааст.
        Дар миёни онҳо асабшиносон    донишмандон ва олимони шинохта, чун М.Я. Серейский А. С. Пентсик, дотсент Ф.М. Лиситса, духтурхо Н.М Репин, Б.Т. Мамкин, Е.С. Борюзк, Е.Н. Крилова будаанд, ки онҳо бо меҳнати фидокоронаю таҷрибаи бой инчунин таҷрибаи илмию  педагогӣ   ва табобатии худ, дар кори ташкил ва рушди минбаъдаи ин соҳаи басо муҳим  мусоидат  намудаанд. Ҳамин тавр бо ташабуси    олими    асабшинос   М.Я.  Серейский  ва   бо дастгирии ҳамаҷонибаи   асабшинос   Н.И. Репин бори   аввалин    кафедраи бемориҳои  асабу   равоншиносӣ  ташкил   карда   шуд,   ки баъдан ба ду бахши  мухталиф  табдил   дода  шуданд.  Кафедраи бемориҳои  асабро досент  А.С. Пентсик роҳбарӣ  менамуд,  ки   базаи статсионарии   он иборат  аз  30  рахти хоб дар назди  Бемористони  № 1 ш. Душанбе  қарор   дошт  ва мутахассисони  босалоҳияти    асабшиносро   аз  тариқи ординатураи    клиники  тайёр  мекарданд.
         Аз ҷониби   дигар   ташкил   ва   рушди   асабшиносӣ ҳамзамон дар давраи   ташкил   ва   пешрафти  ҷиддии   илми   тиб  дар   солҳои баъди ҷангӣ,  бо   бозгашти   мутахасисони   варзида  аз  ҷабҳаҳои  ҷанг  инчунин   ташкили  Академияи  илмҳо   ва  Донишгоҳи  давлатии   тиббӣ рост   омад.
Ҳамзамон   дар   ҷумҳурӣ   сохтори   муназзами   тайёр   намудани мутахасисони    илми-педагогӣ   аз   тариқи    ташкили    сафарҳои  хидмати   ба   муассисаҳои   бузурги  соҳавии   Академияҳои    тиббӣ Федератсияи    Россия   ва  Донишгоҳи  марказии   Санкт-Петербург,   Рига,  Минск,  Киев   Қазон  ва ғайра    ба роҳ  монда  шуда  буд.  Чунин сохтори   тайёр   кардани   мутахасисон   ҳамчун  намуна аз ҷониби ҷумҳурииҳои  дигар  низ  пазируфта  шуд.
            Аз ҷумлаи аввалин кормандон ва хатмкунандагони Донишгоҳи давлатии тибби  метавон  аз  А. П.  Жуков, Я.А. Раҳимова, З.П. Хоҷаев, М.Г. Ғуломов, Х.Х. Мансуров, Х.Х. Ярулина, К.Ю. Ахмедов, Ф.А. Абдураҳмонов, Л.М.Хван, Е.П.Смоличевой, Е.Н.Кутчак, М.Дўстмуродовро  ёд  бурд,  ки асарҳои   илмии   онҳо  дар  ҷумҳурӣ воқеан  аввалин бор ҷанбахои гуногуни  асабшиносиро   мавриди   омўзиш  қарор дода буданд.
             Ҳамин тавр тадқиқотҳои ҷиддии бисёрсола дар шароити  баландкўҳии  Тоҷикистон   як  қатор  дигаргуншавиро  дар сохтори асаб ва таъсир  коршоями ва  реактивии бадан (А.П. Жуков),  нейроморфологияи камомўхташудаи ҷазираи  Рейлев (Я.А. Раҳимов), хунтаъминкунии  шараёни  сурхраги   мағзии  ядерҳои   сурх  (Ф.А. Абдураҳмонов),  масоили  деменсиявӣ (М. Г. Ғуломов ), тағири   фаъолияти   олии  асаб   ҳангоми   бемории  узвҳои     дарунӣ  (Х.Х. Мансуров), ҳангоми нарасидани ҳаво  (К.Ю. Ахмедов), таркиби  ҳуҷайравии  моеъи  ҳаромағз  ҳангоми  варами  чолаи  паси косахонаи  сар  (З.П. Хоҷаев), ҳолати  функсионалии  пуст  дар  ҷараёни   саръи (Х. Х. Ярулин ), тавсифномаи клиникавии  энсефалитҳои  японӣ ( Л.М. Хван ), хунрезии   мағз  дар  фавтида тавулудшудагон   ва  навзодагон (Е.П. Смоличева), эхинококки  устухони  косахонаи  сар   ва  мағзи  сар  (М. Дўстмуродов ), тағири  фаъолияти  олии  асаб  ҳангоми  бемории  сар  (Е.Н. Кутчак) муайян  намудаанд.
              Профессорҳо Я.А. Раҳимов, З.П. Хоҷаев, Ю.Б. Исҳоқӣ, М.Г. Ғуломов, К.Ю. Ахмедов аз беҳтарин намояндагони тибби миллии Тоҷикистон маҳсуб мешаванд. Онҳоро   тақдири умумӣ, яъне мутахасиси масъулиятнок будан дар мақомҳои   баланди   мухталиф, хизмат   ба халқи худ,  сифатҳои  фавқуллодаи  ташкилотчигӣ,  донистани   талаботҳои   беҳдошти  маҳаллӣ   ва  хусусиёти  патологияи   маҳаллии  он,  ба ҳам  қарин   сохтааст.  ҳамзамон сифатҳои   беҳтарини  инсони,  мутахабирии   фавқулодда,  фарҳанги  баланд, дар   миёни   бисёриҳо   шинохтани  шахсиятҳои  боғариҳаю  боистеъдод,  дастгирии  онҳо,  имкони  рушди   илми  тиб  аз  ҷумла  асабшиносӣ  аз  хусусиёти   неки  эшон  мебошад.
            Ҳайати  кафедра дар  солҳои  50-ум  аз  ҳисоби   мутахасисони  варзида,  чун   А.М Пулатов,  Е.Н. Кутчак ,  А.Х. Файзуллоев ,  М.К. қаюмова,  Р.А. Гершович,    П.С. Мовсесян  Т.И. Хоҷаева,  И.Ю Алимов, А.Т Юнусова , М.К Мақсунова,  О.И. Дубровина, Л.В Животкова,  Г. Н Окулова ва  дигарон  ба маротиб  афзуд.  Аз соли ба   баъд   то соли 1991-ум  кафедраро   А.М. Пулатов, шогирди   асабшиноси  машҳури  ҷаҳон  академик  Е.К. Сепп   роҳбарӣ   менамояд.  Вай роҳи  илми  асабшиносиро  аз  ординатори  клиникӣ,   аспиранти  клиникаи  бемориҳои асаби  ба номи  А.Я Кожевникови   Академияи  тиббии   Маскав,  доктаранти   институти  нейрохирургии  ба  номи  Н.Н Бурденко то профессор. Корманди   хизматнишондодаи илми  ҶТ  пай  намудааст.  У ибтидои  фаъолияти  меҳнатиаш   ба  тайёр  намудани  мутахасисони илмӣ-педагогӣ  диққати   махсус   медиҳад. Бо  дастгирии  у тақрибан дар як вақт  рисолаҳои   номзадии  худро  А.Х  Файзуллоев   Т.И  Хоҷаева  А.Т Юнусова М.К. Мақсунова   дифоъ намуданд.  
             Дониши бойи илми, таҷрибаи   андухтаи   кори  дар   муасисаҳои  бузурги  ш. Маскавро, А.М Пулатов  бо тамоми  ҳастӣ  дар  хадамоти  асабшиносии  миллии ҷумҳурӣ   ривоҷ  дода, ба   он  шохаи   мавқеӣ-ташхисӣ  медиҳад,  зеро  баҳодиҳии  осебҳои  нозотопии   системаи  асаб  танҳо дар   сурати  мавҷуд   будани  усулҳои   ёрирасони  воқеии илми  имкон  дорад,  ки  мутасифона   чунин  мутахасисон  набуданд.  Аз   ин рў  бо  ифтихори  ў   як   даста  духтурҳои   ҷавон   ба  мисли   С.Д Додхаев ,   Д.Р. Исмаилов  М. Мулохоҷаев ,  М.Ю Юсуфҷонов  Г.К  Пулатова   М.Р Зияева  Н.В. Сафян  С.Г.  Попандопуло, А.А  Каломейсева  барои  тайёрии махсус  ба  Маскав   фиристода  мешаванд.  
               Пас   аз  хатм,  онҳо  ба   ҷумҳуриамон   чун   мутахассисони  варзидаи  соҳаи  худ  баргашта,  фаъолона  дар коркади   корҳои  ташкили    ва   ташхиси  ҳамроҳ  гашта,  озмоишгоҳҳои  мавҷударо  васеъ   намуда   озмоишгоҳҳои  навро   барои   электрофизиология  (ЭЭГ, РЭГ, ЭМГ, ЭХО-ЭГ ) ҳуҷраи  нейропсихология,   нейроофталмалогия  отонервологияро   поягузорӣ    менамоянд .  ин  хадамот  дар  кори   илми  ташхиси  нақши  муассир  бозида,  сатҳи   таълимӣ-педагогӣ   ва   машваратиро   баланд   бардоштааст.  Дар ин давра  асоси  клиника,  ҳайати   таълими,  муҷаҳасозии  маҷмуаии озмоишгоҳ  ба  маротиб   афзудааст.  Миқдори  рахтҳо  то  ба  150 афзудааст.
                А.М Пулатов  ба   асабшиносии   давраи   тифлӣ   диққати  махсус  медиҳад,  онро  ба ҳайси   хадамоти   махсусгардонидаи  алоҳида  медонад.  Аввалин   бор   дар  Душанбе  бахши  асабшиносии  бачагона  иборат  аз   60  рахти  хоб  боз  мешавад,  ки  20 тои он бо таҷҳизоти  махсус  барои  кўдакон   ҷиҳонида   мешавад.  ҳамин   гуна   бахшҳо иборат  аз   20   рахти  хоб  дар  марказҳои  вилоятҳо  боз  карда  шудаанд.  ҳамзамон мутахасисони  илмӣ-педагогӣ  аз  ҳисоби    педиатрҳо   чун   Т.И   Хоҷаев     Ш.Ф.   Раҷабалиев  И.Ю. Алимов  С.М. Мирзоева,  А.Б. Бабаев Н.Б.   Хусайнҷонова   маҳз   дар ин  давра  таҳти   сарвари  эшон  тайёр  карда  шудаанд.
            Бахшҳои  нав   доир   ба  нигоҳубин   ва   табобати   тифлони  бо  патологияи   бемориҳои   асаб  ва инчунин  як  қатор   озмоишгоҳҳои   электрафизиологи    барои   омўзиши   ҳолатҳои   функсионалии   мағз системаи дилу   мушакҳо  сохта   шудаанд.  Системаи  седавраии  нигоҳубин  ва   табобати   бачагони   системаи   асабашон  осебдида  ба  фаъолият  шурўъ   кард.  
Дар соли  1968  тибқи  талаботи   замон  номи  кафедраи   бемориҳои  асаб  ва  асосҳои  ирсияти  тибби  табдил  дода шуда,  дар  ин  самт  фаъолияти  хешро  дар   кори  тайёрнамудани  мутахасисони   махсус   доманадор  сохт  ва   ба  номгўи  лексияҳо  ва   дарсҳои   амали    давраҳои   нав   оид   ба   ирсияти  тибби   ва   бемориҳои  ирсии  системаи  асаб    ворид  карда   шуда  дар   ин   самт   ҷустуҷўйҳои  илми   давом  дода шудаанд.    
              А.М. Пулатов  ба  масоиди   васеъи  асабшиноси  минтақаи  мазкур  чун   ошкоршавии  клиникӣ  пас   аз   зукоми   арахноидҳои   мағзи,  сактаи  мағз  бо   варамҳои   дуруцравия   қонуниятҳои   осебҳои  интихоби   ҳангоми   полиомиелит,   ботулизм,  брюселез ,  парешонхотири ,  бемориии  сар  ва   кундазабони  диққати  махсус  медиҳад.
              Самти  дигари   басо  муҳим   таҳқиқотҳои   илми  синдроми   ихтилоҷӣ   дар  кўдакон   (И.Ю Алимов ) таҳқиқ  реоэнсефалографии   масоили   иммунологи-клиникии   хореи   хурд  ва  табобати   патогенетикии  он (Ш.Ф. Раҷабалиев ), омўзиши  доруи  нави   зиддиихтилоҷии  карботин  ,  ки  дар  Институти    химияи  АИ РТ  барои  табобати  саръии кўдакон   (В.М. Бобоев)  ва   калонсолон   (М.А.  Мандриченко )   коркард  шудааст,  ЭЭГ –клиникии тавсифи бемориҳои кундзабони (Р.А.Хашимов), доманадории бемориҳои Паркинсон дар минтақаҳои Тоҷикистон (М.Н.Наьмиддинова), мавриди тадқиқотҳои илми щарор гирифт ва ҳимоя гардидаанд.
            Таъсири судманди Чашмаи нодири Хоҷа Обигарм барои табобати бемориҳои чорабанди миён исбот карда шудааст. (Н.П.Канченкова).
             Гуруҳи илмии эҷодии  азими (экспедисия) тобистонаи маърифати-равшаннамои  оид  ба  масоили ирсӣ популясиони гузаронида шудааст. Бо роҳи гаштани хона ба хона харитаи насабномаи сокинони 8 маҳалаи ноҳияҳои шимол ва 6 маҳалаи ноҳияи ҷануб тартиб дода шуд ва нозоҷуғрофияи бемориҳои ирсии системаи асаб омўхта шудааст.
           Ҳамин  тавр  дар  кафедра  дастаи  илмӣ–педагогӣ махсуб шуда, дар асоси ягонагии касбӣ дар раванди корҳои ташхису табобат, тарҳрезии  асосҳои методологии таълим, гузаронидани таҳқиқотҳои илми  оид  ба масоили муҳими ин соҳа ва воридсозии онҳо барои корбурд дар соҳаи  тиб  ширкати  фаъол дорад.
            Ҳайати кормандон муносибати дўстонаи илмии хешро бо ҳамкасбони хеш аз Россия, кишварҳои ИДМ ва хоричи дур  ҳифз  намуда, аз ин роҳ сатҳи илмии хешро  баланд  месозанд.
Бо истифода аз ин фурсати муносиб ба олимону донишмандон Н.Н. Боболепов,    Л.О.Бадалян,    Ю.И.Барашнев,    Е.С.Бондаренко,    Н.В. Вере-щагин,     З.А.Суслина,    С.Н.Иллариошкин,    А.М.Вейн,    Б.С.Велинский,    Ю.Е.Валтишов,    Е.Н.Винарская,    Е.И.Гусев, В.Е.Жирмунская,    Л.Т.Журба,    Н.В.Коновалов,    Л.В.Калинина,   И.А.Королев,    В.В.Корлов,    Б.В.Лебедов,    Н.М.Маьидов,    Ю.С.Мартинов,    Е.Ч.Новикова,    Б.Д.Петров,    А.С.Петрухин,    Л.С.Петелин,    М.Ю.Рапопорт,    А.Ю.Ратнер,    М.А.Ронкин,    Е.П.Сепп,    М.Я. Студеникин,   П.М.Сарадашвили,    К.А.Семенова,    Т.И.Талвик,  В.А.Таболин,    В.И.Фрейдков,    Е.Ч.Чазов,    Е.В.Шмидт,    Ш.Ш.Шомансуров, М.Б.Сукер,   Э.А. Эделиштей,    Ю.А.Якунин,    Х.Х.Ярулин,    Н.Н.Яхно,    Г.В.Ясик,    Э.А.Эмполская, ки дар ҳамкори, барщароршави ва тарбияи кормандони кафедраи мо ширкати фаъол доштаанд, изҳори сипос намоем.Омадани аксарияти онҳо ба ҷумҳурии мо бо суханрониҳои пураҳамият дар соҳаи   асабшиноси, ҳузури  эшон дар семинару машваратҳо,  суханрони ва вохури дар конференсияҳо, анҷуманҳо ва пленумҳо фаромўшнопазир аст.
        Таҷрибаи бои педагогӣ, дониши анищи анатомия ва физиологияи системаи асаб,  масоили  ташхиси  мавқеъи  асос гардид, ки А.М.Пулодов  ва А.С.Никифоров як қатор асарҳо ва китобҳои дарсиро аз қабили  «Сактаи мушакию мағзӣ  бо  варамҳои дуруғравия», соли 1979, нашриёти «Медетсина»-и Ҷумҳурии Ўзбекистон;   «Асабшиносии клиники», соли 1972, нашриёти «Медетсина» ҶумуҳрииЎзбекистон;   «Роҳнамо оид ба семиотикаи бемориҳои асаб»   (нишонаҳо ва синдроми асаб),   1979, нашриёти «Медитсина»,    Ҷумҳурии Ўзбекистон;   Е.Н.Винорская,   А.М.Пулодов  «Дизартария ва аҳамияти ташхиси мавқеъии он барои осебҳои манбаъгии мағз», соли 1977,   Ҷумҳурии Ўзбекистон;  «Асабшиноси»,   1989, нашриёти  «Маориф»,  Ҷумҳурии Тоҷикистон чоп намояд  Китобҳои номбурда аз тарафи коршиносону олимон баҳои баланд гирифта, ҳамчун китобҳои дарси барои донишҷўйёни донишгоҳҳои тибби тасдиқ гардиданд.
          Пас аз профессор А.M.Пулодов  аз  соли 1991 то соли 2001 дотсент Ҳошимов  P.A.  роҳбари  намудаанд. Ин  вақт  ба  рўзҳои басо  мушкили  иқтисодӣ  ва ҷанги  шаҳрванди  ва баъди ҷанги  рост  омад. Ҳамзамон кучбандии  иҷбории  бештари  мутахассисон ба  фаъолияти  клиника  таъсири манфӣ  расонид. Миқдори фонди рахтҳои  хоби  беморон  ду баробар кам гардида  базаи модди низ коста  гардид, вазифаи асабшиносии  бачагона  қариб аз байн бурда шуд ва корҳои  илми-тадқиқоти  муваққатан  боздошт гардид.
            Аммо  ба  ҳамаи мушкилотҳои  иқтисоди  нигоҳ    накарда, ҳайати  кормандон  тавонистанд  беҳтарин  ананаҳо ва нерўи   илми-педагогиро  нигоҳ  доранд. Марҳалаи дуввуми рушди  эҷодии клиника ба аввали  солҳои 2000-ум  бо  фаъолияти  тарбиятгирандаи  кафедра,  профессор,  корманди  шоистаи  ҶТ  Наҷмудинов  М.Н  рост омад, ки  у  нисбат  ба худ  ва дигарон  серталаб   буда,  таьрибаи  бои  кори  имкон  доданд  корҳои  тадқиқотии илмии   асабшиноси   ва  илмӣ-педагогиро  ба  роҳ  монда,  корро  дар кафедра фаъол  гардонид.  Дарсҳои ў оид  ба  душвортарин  мавзўъҳои   асабшиноси аз  сабаби  хуб  донистани  анатомия ва  физиалогияи  асаб  барои  сомеон  мафҳум   мебошанд. Ў хуб   медонад,  рушди  фаъолияти  ҳама  гуна  ҳайати  кормандони   илмӣ-педагогӣ  аз  такмили  мутахассисони соҳа  вобаста мебошад,  аз ин рў   М.H. Начмудинова   роҳи  дурусти   омодасозии  мутахассисонро  интихоб  намудааст. Имрўзҳо  таҳти  сарпарастии ў аз ҷониби   кормандони  кафедра  омўзиши  ихтилолҳои  вегатативӣ  ҳангоми патологияи   системаи  қалбӣ  ба роҳ  монда  шудааст. Ҳамзамон  таҳқиқотҳоио рўи  ташхиси  муносибтарини  иллатҳои   асаби  ҳангоми  нейросифилис  (М.Ф. Эшонщулов),  мушкилоти   латхурдагии  мағзи   сар  (Б. Каримов), ташреҳи   шахсии  дучори  невроз  ва  энсефалопатия  (Д. A. Курбонов),  идома  дорад.         
               Аз   сентябри  соли  2007-ум   роҳбарии   кафедра  ба   зиммаи  олими   ҷавон   доктори    илмҳои  тиб  Раҳматулло   Азизович  Раҳмонов  вогузор  гардид.   Фаъолияти  кафедра аз   сари  нав   рў  ба   инкишоф   мениҳад.   Ў  ҳамчун   дастпарвари    мактаби   асабшиносии   тоҷик   бо   ҳамкории    донишкадаҳои   пешрафти    асабшиноси   аз   қабили   Донишкадаи   илмию-тадқиқотии  асабшиносии Академияи  илмҳои   тиббии  Россия,  ш. Маскав  (З.А. Суслина) ,  Донишкадаи  илмию   тадқиқотии    ирсиятшиносии  дар   шаҳри   Томск  будаи  Академияи  илмҳои   тиббии    Россия,   ҳамкориҳо   намуда,   тадқиқотҳои   якҷояи   илмиро   дар  давраи    баъд   аз   пошхурии  Шурави   барқарор  намуда  дар   омўзиши   як  қатор   бемориҳои   ирсӣ   дар   сатҳи   баланди  ташхиси   аз   нигоҳи   ҳуҷайраҳо  ба  роҳ   монд.    
          Асарҳои   илмии ў аз   қабили   « Нигоҳи  навин   ба   асосҳои  клиники-ирсии  бемории   касолати  мушакфарбеҳии қозиби  Дюшен  аз   нигоҳи  ҳуҷайравӣ»  (Душанбе-2001-ум)  ва   «Тремори   эсенсиалӣ»  (Душанбе   2007)  на  танҳо   аз  тарафи   олимони  асабшиноси   точик  балки  аз   тарафи  асабшиносони  рус низ  пазирфта   шудааст.    
           Дар  кафедра   таҳти   сарварии   Р.А Раҳмонов  раванди   корҳои   илмию   педагогӣ  дорад  таҳти  назорати   Вазорати  тандурусти   ва  роҳбарияти   ДДТТ такмил дода   мешавад.  Таҷҳизонидани  ҳуҷраҳои   дарси  бо  компютерҳо  истифода   аз  шабакаи   интернет  таъмири  ҳуҷраҳо   ва  толорҳо  ташкили   китобхона  дар  кафедра  ба   ҳисоб   меравад.   Таъсиси  асарҳои   амали   бо   забони    давлати,   сохтани   барномаҳои   дарси  бо  ин   забон  дар  мадҳи  назари   коллектив   қарор  дорад.  Ба   назардошти   набудани  китобҳои   дарси   бо   забони  тоҷики, китоби   дарсии  А.М.  Пулатов   «Асабшиносӣ» ба нашр раонида шуд.
               Дар  мавзўҳои  илмии кафедра   таъсис   ёфта  бо   назардошти   талаботи   замон   оиди пешгири, ташхис,  табобат  аз  назари   талабот  ва   барномаҳои   азнавсозии соҳаи   тандурустии   кишвар,  корҳои   зиёде  ба  анчом   расонида   мешавад.
              Имрузҳо   дар   кафедра   олимони   шинохтаи   ҷумҳури  ва  берун   аз  он,  аз   қабили  профессор  Р.А. Раҳмонов  дотсент  Р.А.  Ҳошимов,   муаллимони   ҷавон  Асоев  М.М. Баротов И.  Ғаниева М.Т  Исрофилов М.О. Далатмирова Г.Ш.  Ҷалолова М.М. ва Мадаминова Т.В.  фаъолона  меҳнат  карда  истодаанд.
                Таҳти   сарпарастии  бевоситаи   Р.А. Раҳмонов  ҷамъияти   асабпизишкони   тоҷик «Нейрон»  дар  асоси  чорчубаи   қонунҳои  амалкунанда   ташкил   гардида,  дар  он   имрузҳо   тамоми  духтурони   асабшиносони   ҷумҳуриямон    муттаҳид   гашта   истодаанд.
             Кормандони  кафедра   беш  аз   1200   корҳои  илмиро  ба  нашр  расонида   илми   тибби  тоҷикро   дар  конференсияи   байниҷумҳурияви  умумииттифоқи  ва  умумиҷаҳонии   васоити  ахбори   умуми   маҳали   муарифи   менамоянд.
              Он чи ба асабшиноси имрўза марбут аст, бешубҳа дар он ҷустуҷўйи пайвастаи роҳҳои баланд бардоштани сатҳи дониш, истифодаи оқилонаи захираҳои мавҷуда аз тариқи ҳадди ақал наздиксозии  кўмакҳои  тиббии  махсус ба аҳолӣ  мебошад.